Przewlekła niewydolność nerek (PNN), określana również jako przewlekła choroba nerek (PChN, ang. CKD  Chronic Kidney Disease), to jedno z najczęściej diagnozowanych schorzeń u starszych psów. Choroba rozwija się powoli i przez długi czas może nie dawać wyraźnych objawów, dlatego wielu opiekunów trafia do lekarza weterynarii dopiero wtedy, gdy uszkodzeniu uległo już ponad 70% miąższu nerek.

Nerki odpowiadają za filtrowanie krwi, usuwanie toksyn, regulację gospodarki wodno-elektrolitowej oraz ciśnienia krwi. Gdy ich funkcja zostaje zaburzona, w organizmie psa zaczynają gromadzić się szkodliwe produkty przemiany materii, co prowadzi do wyniszczenia organizmu.

Objawy przewlekłej niewydolności nerek u psa

Pierwsze symptomy bywają subtelne i łatwe do przeoczenia. Najczęściej opiekunowie zauważają:

• wzmożone pragnienie,
• częstsze oddawanie moczu,
• utratę apetytu,
• spadek masy ciała,
• apatię i osłabienie,
• nieprzyjemny zapach z pyska,
• wymioty lub biegunki,
• matową sierść,
• odwodnienie.

W bardziej zaawansowanych stadiach mogą pojawić się nadciśnienie, anemia, drgawki czy owrzodzenia jamy ustnej.

Kamienie nerkowe u psów – rodzaje i przyczyny

Kamica układu moczowego jest jedną z przyczyn przewlekłego uszkodzenia nerek. Kamienie mogą prowadzić do stanów zapalnych, utrudnienia odpływu moczu i postępującego niszczenia nefronów.

Najczęściej występujące rodzaje kamieni:

1. Struwity

Powstają głównie w wyniku zakażeń bakteryjnych dróg moczowych. Tworzą się w zasadowym pH moczu.

2. Szczawiany wapnia

Często występują u psów ras predysponowanych genetycznie. Nie rozpuszczają się dietą i zwykle wymagają zabiegu chirurgicznego.

3. Kamienie moczanowe

Mogą mieć związek z chorobami wątroby lub predyspozycjami rasowymi, np. u dalmatyńczyków.

4. Kamienie cystynowe

Występują rzadziej, zwykle mają podłoże genetyczne.

Do najczęstszych przyczyn kamicy należą:

• niewłaściwa dieta,
• zbyt mała podaż wody,
• zakażenia układu moczowego,
• predyspozycje genetyczne,
• zaburzenia metaboliczne,
• przewlekłe stany zapalne.

Diagnostyka PNN u psa

Wczesne wykrycie choroby ma ogromne znaczenie dla długości i komfortu życia psa. Diagnostyka obejmuje:

Badania krwi

Ocena poziomu:

• kreatyniny,
• mocznika,
• SDMA,
• fosforu,
• elektrolitów.

Marker SDMA pozwala wykrywać chorobę wcześniej niż sama kreatynina.

Badanie moczu

Lekarz ocenia:

• ciężar właściwy moczu,
• obecność białka,
• osad moczu,
• bakterie i kryształy.

USG jamy brzusznej

Pozwala ocenić wielkość i strukturę nerek oraz wykryć kamienie, torbiele lub zmiany nowotworowe.

Pomiar ciśnienia krwi

Nadciśnienie często towarzyszy przewlekłej chorobie nerek i dodatkowo uszkadza ich strukturę.

Leczenie przewlekłej niewydolności nerek u psa

PNN jest chorobą nieodwracalną, jednak odpowiednio wcześnie wdrożone leczenie może znacząco spowolnić jej rozwój i poprawić jakość życia psa.

Terapia obejmuje:

• płynoterapię,
• leczenie nadciśnienia,
• preparaty obniżające poziom fosforu,
• leki przeciwwymiotne,
• suplementację kwasów omega-3,
• leczenie zakażeń układu moczowego,
• kontrolę anemii,
• regularne monitorowanie parametrów krwi i moczu.

W przypadku kamicy konieczne może być leczenie chirurgiczne lub specjalistyczne postępowanie dietetyczne.

Dieta nerkowa – klucz do spowolnienia choroby

Odpowiednie żywienie jest jednym z najważniejszych elementów terapii przewlekłej niewydolności nerek. Badania pokazują, że właściwie dobrana dieta może wydłużyć życie psa nawet o kilka lat.

Najważniejsze założenia diety nerkowej:

Ograniczona ilość fosforu

Fosfor obniża się przede wszystkim dlatego, że chore nerki nie potrafią go skutecznie usuwać z organizmu. Nadmiar fosforu bardzo przyspiesza dalsze uszkadzanie nerek.

Białko wysokiej jakości

Nie chodzi o całkowite wyeliminowanie białka, ale o jego odpowiednią ilość i wysoką wartość biologiczną.

Wysoka wilgotność pokarmu

Psy z PNN są szczególnie narażone na odwodnienie.

Kwasy omega-3

Pomagają zmniejszać stan zapalny i wspierają pracę nerek.

Kontrola sodu

Zmniejsza ryzyko nadciśnienia.

Dieta powinna być zawsze dobrana indywidualnie przez lekarza weterynarii lub dietetyka zwierzęcego.

Specjalistyczne karmy wspierające psy z chorobami nerek znajdziesz tutaj.

Komentarz lekarza weterynarii

„Największym problemem w przypadku przewlekłej choroby nerek u psów jest jej późne rozpoznanie. Wiele zwierząt przez długi czas nie wykazuje wyraźnych objawów, dlatego regularne badania profilaktyczne po 7. roku życia są absolutną podstawą. W praktyce klinicznej odpowiednia dieta nerkowa jest niezbędna i często przynosi większe korzyści niż sama farmakoterapia. Wczesne wdrożenie leczenia i żywienia weterynaryjnego może znacząco poprawić komfort życia psa i spowolnić rozwój choroby.” lek. wet. Marlena Arentowicz

Podsumowanie

Przewlekła niewydolność nerek u psa to poważna choroba wymagająca szybkiej diagnostyki, regularnej kontroli oraz odpowiednio dobranej diety. Szczególnie ważne są profilaktyczne badania krwi i moczu u starszych psów, ponieważ wczesne wykrycie zmian daje największe szanse na spowolnienie postępu choroby.

Kluczowe znaczenie mają:

• odpowiednie nawodnienie,
• dieta nerkowa,
• kontrola fosforu,
• regularna opieka weterynaryjna,
• monitorowanie ciśnienia i parametrów krwi.

Dzięki kompleksowemu podejściu wiele psów z PNN może funkcjonować komfortowo jeszcze przez długie lata.

Bibliografia merytoryczna wykorzystana w artykule

Informacje dotyczące schorzeń nerek u psów opracowano na podstawie materiałów weterynaryjnych i żywieniowych.

1. https://www.animal-expert.pl/artykul/postepowanie-dietetyczne-w-przewleklej-niewydolnosci-nerek?utm_source=chatgpt.com
2. https://magwet.pl/mw/42301%2Cdiagnostyka-chorob-nerek-u-psow?utm_source=chatgpt.com
3. https://www.klinwet.pl/2024-07-03/wybor-odpowiedniej-diety-dla-psow-z-chorobami-nerek?utm_source=chatgpt.com

Opracowała: mgr inż. Małgorzata Roszkowska, tech.wet.

Artykuł powstał we współpracy z marką Dogs Plate.